De zonnebloem is een van de vrolijkste planten die je in je tuin kunt zetten. Met zijn grote gele bloemen en stevige stengel trekt hij meteen de aandacht. Of je nu een kleine stadstuin hebt of een grote achtertuin, deze plant past bijna overal. En het mooie is: je hoeft geen ervaren tuinier te zijn om hem succesvol te kweken. Met wat basiskennis groeit hij al snel tot een echte blikvanger.
Wanneer en hoe je begint met zaaien
Tussen maart en mei is de beste periode om te starten. Je kunt de zaden direct in de vollegrond zaaien, maar hoe dichter bij mei, hoe warmer de grond en hoe sneller de kiem opkomt. Wil je eerder beginnen, dan zaai je de pitten binnen in kleine potjes, in april. Na de IJsheiligen, rond half mei, zijn de nachten niet meer zo koud en kun je de jonge plantjes buiten in de grond zetten. Zaai de pitten op een diepte van ongeveer 2,5 centimeter. Zorg voor voldoende ruimte tussen de planten, zeker 30 tot 60 centimeter, afhankelijk van het soort. Kleinere rassen hebben minder ruimte nodig dan de grote soorten die wel 3 meter hoog kunnen worden.
De beste plek en bodem voor een gezonde plant
Helianthus annuus, de wetenschappelijke naam van de gewone zonnebloem, is niet voor niets vernoemd naar de zon. Deze plant houdt van een volle, zonnige standplaats. Zet hem op een plek waar hij minimaal zes uur per dag zonlicht krijgt. De bodem mag niet te nat zijn, want natte wortels zijn funest voor de groei. Een luchtige, goed doorlatende grond met wat compost erdoorheen werkt het beste. In een te schaduwrijke omgeving groeit de plant wel, maar blijft hij kleiner en bloeit hij minder goed. Houd hier rekening mee bij het kiezen van de plek in je tuin.
Verzorging tijdens de groei
Als de plant eenmaal goed staat, vraagt hij relatief weinig aandacht. Regelmatig water geven is wel belangrijk, zeker in droge zomers. Geef water aan de voet van de plant en niet over de bloem heen, want dat kan schimmelgroei veroorzaken. Bij het planten kun je wat langzaamwerkende meststof door de grond mengen. Daarna is bijbemesten niet altijd nodig, tenzij de grond erg arm is. Hoge soorten hebben soms een steun nodig, zoals een bamboestok, zeker op plekken waar het veel waait. Bij lagere rassen is dat vaak niet nodig. Verwijder uitgebloeide bloemen niet te snel: de zaden zijn een echte traktatie voor vogels in het najaar.
Soorten en gebruik in en om het huis
Er zijn tientallen verschillende soorten beschikbaar, van kleine compacte vormen tot reuzen van meer dan twee meter hoog. De klassieke variant heeft felle gele bloemblaadjes met een donkerbruin hart, maar er bestaan ook soorten in oranje, rood of zelfs romig wit. Sommige varianten hebben meerdere bloemen per stengel, andere groeien met één grote bloem bovenop. Buiten de sierfunctie in de tuin heeft de plant ook andere toepassingen. De zaden zijn eetbaar en bevatten veel gezonde vetten en eiwitten. Ze worden gebruikt in brood, als snack of geperst tot olie. Als snijbloem in een vaas blijft een vers gesneden exemplaar soms wel een week mooi, mits je het water dagelijks ververst.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het voordat een zonnebloem bloeit na het zaaien?
Na het zaaien duurt het gemiddeld 70 tot 100 dagen voordat de bloem open gaat. Dat hangt af van het soort en de weersomstandigheden. Bij warm en zonnig weer gaat het proces sneller dan bij een koele, bewolkte zomer.
Kan een zonnebloem ook in een pot groeien?
Kleinere rassen groeien prima in een pot of bak op het balkon of de terras. Kies dan wel een ruime pot van minimaal 30 centimeter doorsnede. Zorg voor goede afwatering en geef de plant in een pot vaker water dan in de tuin, omdat de grond sneller uitdroogt.
Wat doe je met de zaden na de bloei?
Laat de bloemhoofdjes na de bloei aan de plant hangen totdat ze volledig bruin en droog zijn. Dan kun je de zaden eruit halen. Je bewaart ze op een droge, koele plek voor het volgende seizoen, of je laat ze hangen als voedselbron voor vogels zoals mezen en vinken.
Waarom draaien jonge zonnebloemen mee met de zon?
Jonge planten bewegen overdag met de zon mee door een proces dat heliotropisme heet. De groeihormonen in de stengel zorgen ervoor dat de schaduwkant sneller groeit, waardoor de bloem naar het licht toe buigt. Als de plant volwassen is en de bloem volledig open, stopt dit bewegende gedrag en kijkt de bloem meestal naar het oosten.
