Lavendel is een plant die mensen al eeuwenlang fascineert. De paarse bloemen, de kenmerkende geur en het zilvergrijze blad maken het een van de populairste tuinplanten van Nederland. Toch weten veel mensen niet precies hoe ze deze plant het beste kunnen verzorgen. Want lavendel is eigenlijk een mediterrane plant, gewend aan droge zomers en volle zon. In een Nederlandse tuin vraagt dat om de juiste aanpak.
De beste plek en bodem voor lavendel
Deze plant houdt van warmte en licht. Een plek in de volle zon is echt nodig voor een goede bloei. In de schaduw groeit de struik wel, maar hij bloeit nauwelijks en wordt al snel slap en open. De bodem mag droog en luchtig zijn. Lavendel staat het liefst in zandige of stenige grond die water goed doorlaat. Zware kleigrond is een slechte keuze, omdat water dan blijft staan. Natte wortels leiden bijna altijd tot wortelrot. Wie toch in zware grond wil planten, doet er goed aan om eerst zand of grind door de aarde te mengen. Zo wordt de afwatering een stuk beter. Lavendel kan ook goed groeien in een pot of bak op een terras, zolang er een gat in de bodem zit zodat overtollig water weg kan.
Wanneer en hoe je lavendel snoeit
Snoeien is een van de belangrijkste dingen die je voor je lavendelstruik kunt doen. Zonder regelmatige snoei wordt de plant al snel houterig en kaal van binnen. Er zijn twee goede momenten per jaar. Het eerste moment is vroeg in het voorjaar, rond maart of april. Knip dan de winterschade weg en geef de plant een lichte vorm. Het tweede moment is na de bloei, vaak tussen half augustus en half september. Knip de uitgebloeide bloemstengels eraf, samen met twee tot vijf centimeter van het blad eronder. Let er wel op dat je nooit in het oude hout snijdt. Dat deel loopt namelijk niet meer uit. Blijf dus altijd in het groene gedeelte van de tak. Met een scherpe snoeischaar of heggenschaar gaat dit het makkelijkst. Hoe scherper het gereedschap, hoe kleiner de kans op beschadiging van de plant.
De bloei en geur van lavendel
De bloeiperiode valt meestal tussen juni en augustus, afhankelijk van de soort en het weer. Er zijn tientallen soorten lavendel, maar de meest geteelde in Nederland is Lavandula angustifolia, ook wel gewone of echte lavendel genoemd. Die is het best bestand tegen onze winters. De bloemen zitten op lange stelen en zijn meestal paars of lila, maar er bestaan ook witte en roze varianten. De geur is kenmerkend en trekt bijen, vlinders en andere insecten aan. Dat maakt de plant ook waardevol voor de biodiversiteit in de tuin. De bloemen kun je oogsten als ze net openkomen. Op dat moment is de geur het sterkst. Gedroogde bloemen worden gebruikt in zakjes voor de kast, als decoratie of in de keuken. Lavendelolie wordt gewonnen uit de bloemen en wordt veel gebruikt in cosmetica en aromatherapie.
Lavendel overwinteren en veelgemaakte fouten
De meeste soorten lavendel zijn winterhard in Nederland, maar er zijn uitzonderingen. Kuiflavendel en Franse lavendel zijn gevoeliger voor vorst en overleven een strenge winter buiten vaak niet. Het is verstandig om die soorten in een pot te zetten en binnen te halen als het vriest. Gewone lavendel buiten kan in een zachte winter goed overleven zonder extra bescherming. Een veelgemaakte fout is te veel water geven. Veel tuiniers denken dat ze de plant een plezier doen met extra water, maar lavendel wil het juist droog hebben. Een andere veelgemaakte fout is niet of te weinig snoeien. Wie nooit snoeit, heeft na een paar jaar een verwilderde, houterige struik die nauwelijks nog bloeit. Met twee keer per jaar een paar minuten aandacht blijft de plant jarenlang compact en vol bloemen.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik lavendel water geven?
Lavendel water geven hoef je zelden te doen. De plant is gewend aan droge omstandigheden en overleeft periodes van droogte goed. In een hete zomer kun je af en toe wat water geven, maar laat de grond altijd goed opdrogen voor je weer water geeft. Te veel water is schadelijker dan te weinig.
Kan ik lavendel gebruiken in de keuken?
Lavendelbloemen zijn eetbaar en worden in de keuken gebruikt als smaakmaker. Ze passen goed bij zoete gerechten zoals koekjes en cake, maar ook bij hartige gerechten zoals lamsvlees of kaas. Gebruik de bloemen met mate, want de geur en smaak zijn sterk.
Waarom bloeit mijn lavendelplant niet?
Een lavendelplant die niet bloeit, staat vaak op een te schaduwrijke plek of heeft te lang niet gesnoeid. Zorg voor minimaal zes uur zon per dag en snoei de plant na de bloei terug. Ook te voedselrijke grond kan de bloei remmen, omdat de plant dan te veel blad maakt in plaats van bloemen.
Welke soort lavendel is het beste voor in een Nederlandse tuin?
Lavandula angustifolia, ook wel gewone lavendel of echte lavendel genoemd, is de meest geschikte soort voor een Nederlandse tuin. Deze soort is winterhard, bloeit rijkelijk en ruikt sterk. Soorten als Franse lavendel of kuiflavendel zijn mooier om te zien, maar overleven onze winters vaak niet buiten.
